حسن اسفندیار: توسعه دیپلماسی سلامت و گسترش همکاری‌های بین‌المللی، از اولویت‌های معاونت بین‌الملل دانشگاه علوم پزشکی ایران است
مدیر توسعه روابط بین‌الملل دانشگاه علوم پزشکی ایران، با تشریح اقدامات و برنامه‌های این مدیریت در شش ماه نخست سال، از توسعه همکاری‌های دانشگاهی با کشورهای آفریقایی، آسیایی و آمریکای لاتین، گسترش فعالیت شعبه دانشگاه در غنا و پیگیری توافق‌نامه‌های بین‌المللی خبر داد.
به گزارش روابط عمومی معاونت بین‌الملل دانشگاه علوم پزشکی ایران، در راستای معرفی اقدامات و دستاوردهای معاونت بین‌الملل دانشگاه در شش ماه نخست سال، گفت‌وگویی با حسن اسفندیار، مدیر توسعه روابط بین‌الملل دانشگاه، انجام داده‌ایم. وی در این گفت‌وگو ضمن تشریح سوابق حرفه‌ای خود، به مهم‌ترین اقدامات، برنامه‌ها و اولویت‌های این مدیریت در حوزه توسعه همکاری‌های بین‌المللی و دیپلماسی سلامت پرداخت.
در ادامه، مشروح این گفت‌وگو را می‌خوانید:
روابط عمومی: لطفاً خودتان را معرفی کنید و درباره سوابق کاری و مسئولیت فعلی‌تان در معاونت بین‌الملل دانشگاه توضیح دهید.
حسن اسفندیار هستم، مدیر توسعه روابط بین‌الملل دانشگاه علوم پزشکی ایران. پیش از پیوستن به دانشگاه، در مجموعه‌های مختلفی در حوزه روابط بین‌الملل فعالیت داشته‌ام. فعالیت حرفه‌ای خود را از سال ۱۳۷۵ در وزارت امور خارجه آغاز کردم و طی چند سال در حوزه‌های مختلف این وزارتخانه مشغول به کار بودم. پس از آن به جمعیت هلال‌احمر پیوستم و در بخش بین‌الملل این مجموعه مسئولیت‌های مختلفی بر عهده داشتم که از جمله آن‌ها می‌توان به مدیرکلی تشریفات و ارتباطات بین‌المللی و مدیرکلی عملیات و برنامه‌های بشردوستانه بین‌المللی اشاره کرد. پس از سال‌ها فعالیت در حوزه‌های بشردوستانه و عملیاتی، به دفتر منطقه‌ای فدراسیون بین‌المللی جمعیت‌های صلیب سرخ و هلال‌احمر در کشور لبنان اعزام شدم و به مدت دو سال به‌عنوان مشاور دیپلماسی بشردوستانه در دفتر منطقه‌ای خاورمیانه و شمال آفریقا فعالیت کردم. پس از پایان مأموریت به ایران بازگشتم و مجدداً در جمعیت هلال‌احمر، در حوزه‌های بین‌الملل و معاونت اقتصادی به فعالیت پرداختم. در ادامه نیز به دانشگاه علوم پزشکی ایران پیوستم. امیدوارم مجموعه این تجارب، دانش تخصصی و آشنایی با فعالیت‌های بین‌المللی بتواند در مسیر توسعه و گسترش هرچه بیشتر فعالیت‌های بین‌المللی دانشگاه مؤثر باشد.
روابط عمومی: در خصوص عملکرد مدیریت توسعه روابط بین‌الملل در شش ماه نخست سال و اهدافی که دنبال کرده‌اید، توضیح دهید.
حسن اسفندیار: در ابتدای سال، چند موضوع مهم را به‌عنوان اولویت‌های برنامه‌ای و اجرایی مدیریت توسعه روابط بین‌الملل تعیین کردیم. با توجه به تدوین برنامه راهبردی معاونت بین‌الملل در سال گذشته، تلاش کردیم برنامه عملیاتی سال جاری را متناسب با این راهبرد و با در نظر گرفتن شرایط موجود تدوین و اجرایی کنیم. یکی از مهم‌ترین اولویت‌های ما، توسعه و عملیاتی‌کردن فعالیت شعبه دانشگاه در کشور غنا بود. از سال گذشته شعبه‌ای از دانشگاه در این کشور راه‌اندازی شده و از فوریه ۲۰۲۶ جذب دانشجو در آن آغاز شده است. در این مرحله، دانشجویانی در مقطع کارشناسی ارشد رشته مراقبت‌های ویژه و همچنین مقطع کارشناسی پرستاری پذیرش شدند. با وجود محدودیت‌هایی که در ابتدای سال برای اعزام استادان ایرانی وجود داشت، توانستیم با بهره‌گیری از استادان غنایی، برنامه‌های آموزشی دانشکده پرستاری را اجرا کنیم که خوشبختانه نتایج خوبی به همراه داشت. در نیمسال دوم که از ماه سپتامبر آغاز شد، جذب دانشجو در هر دو مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد افزایش یافت و در حال حاضر مجموعاً ۶۵ دانشجو در این شعبه مشغول تحصیل هستند. همچنین از نیمسال جاری امکان اعزام استادان ایرانی فراهم شد و در حال حاضر آموزش دانشجویان با مشارکت استادان ایرانی و غنایی انجام می‌شود. این موضوع را می‌توان یکی از دستاوردهای مهم دانشگاه در حوزه توسعه فعالیت‌های بین‌المللی دانست. موضوع دیگری که در این مدت مورد توجه ویژه قرار گرفت، توسعه همکاری‌ها با کشورهای قاره آفریقا بود. با توجه به شرایط موجود، تمرکز بیشتری بر این قاره داشتیم و تلاش کردیم ظرفیت‌های همکاری با کشورهای مختلف آفریقایی را گسترش دهیم. در همین راستا، دانشگاه در اجلاس منطقه‌ای سازمان جهانی بهداشت در قاره آفریقا که در شهریورماه در کشور اتیوپی برگزار شد، حضور یافت. این حضور و سخنرانی نماینده دانشگاه، به ویژه با توجه به تحولات سال گذشته و سال جاری، نقش مؤثری در معرفی ظرفیت‌های دانشگاه و توسعه دیپلماسی سلامت ایران در قاره آفریقا داشت. در حاشیه این اجلاس، دیدارهای دوجانبه‌ای با مسئولان حوزه سلامت اتیوپی، از جمله وزیر بهداشت این کشور، انجام شد و همچنین بازدیدهایی از دانشگاه‌های مختلف اتیوپی صورت گرفت. مجموعه این اقدامات فرصت مناسبی برای معرفی دستاوردها و توانمندی‌های بین‌المللی دانشگاه علوم پزشکی ایران فراهم کرد.
از دیگر برنامه‌های مهم پیش‌رو، چهارمین اجلاس همکاری‌های ایران و آفریقا است که قرار است از ۱6 تا ۲۲ آذرماه در کشور سنگال برگزار شود. در این اجلاس، هیئتی از جمهوری اسلامی ایران متشکل از مقامات ارشد، تجار، بازرگانان و فعالان اقتصادی حضور خواهند داشت و مسئولیت حوزه سلامت این رویداد بر عهده دانشگاه علوم پزشکی ایران قرار گرفته است. برگزاری یک کمپ سلامت، اعزام پزشکان و ارائه خدمات سلامت به شرکت‌کنندگان و همچنین مدیریت بخش سلامت نمایشگاه جانبی اجلاس از جمله برنامه‌های پیش‌بینی‌شده دانشگاه است. افزون بر این، معرفی ظرفیت‌های دانشگاه در حوزه سلامت و گردشگری سلامت از اهداف مهم حضور دانشگاه در این رویداد خواهد بود. تاکنون بیش از ۳۰ کشور، عمدتاً از قاره آفریقا، برای حضور در این اجلاس اعلام آمادگی کرده‌اند. در مجموع، می‌توان گفت در شش ماه نخست سال، ضمن حفظ و استمرار فعالیت‌های جاری دانشگاه، تمرکز ویژه‌ای بر دیپلماسی سلامت و توسعه همکاری با کشورهای جنوب - جنوب، به‌ویژه کشورهای آفریقایی، آسیایی و برخی کشورهای همسایه داشته‌ایم.
روابط عمومی: آیا در شش ماه نخست سال، تفاهم‌نامه‌های همکاری جدیدی با دانشگاه‌ها و کشورهای دیگر منعقد شده است؟
حسن اسفندیار: اساس همکاری‌های ما با کشورهای مختلف و دانشگاه‌های همتا، به‌ویژه دانشگاه‌های علوم پزشکی و دانشکده‌های پزشکی، بر مبنای تفاهم‌نامه‌های همکاری و موافقت‌نامه‌های دوجانبه و در برخی موارد چند جانبه است. در حوزه همکاری‌های دو جانبه، تمرکز ویژه‌ای بر کشورهای همسایه، به‌خصوص عراق و ترکیه، داشته‌ایم. در کشور ترکیه، دانشگاه‌هایی از جمله دانشگاه آلتین‌باش و دانشگاه حاجت‌تپه علاقه‌مندی خود را برای توسعه همکاری با دانشگاه علوم پزشکی ایران اعلام کردند. در همین راستا، تفاهم‌نامه‌های همکاری و قراردادهای اجرایی با دانشگاه آلتین‌باش منعقد شد و موضوعاتی مانند اعزام استادان ایرانی برای تدریس در ترکیه و پذیرش دانشجویان ترکیه‌ای در دانشگاه علوم پزشکی ایران مورد پیگیری قرار گرفت. این همکاری‌ها نتایج قابل توجهی به همراه داشت و در ادامه، رئیس دانشگاه آلتین‌باش به ایران سفر کرد و از دانشگاه و بیمارستان‌های زیرمجموعه بازدید داشت. همچنین سفرهای متقابلی از سوی دانشگاه علوم پزشکی ایران به ترکیه انجام شد. در خصوص دانشگاه حاجت‌تپه نیز مذاکرات و اقدامات لازم برای امضای تفاهم‌نامه همکاری در حال انجام است. در حوزه همکاری با عراق نیز با چند دانشگاه از جمله دانشگاه میسان، دانشگاه بغداد و دانشگاه کوت، مذاکرات و هماهنگی‌هایی برای توسعه همکاری‌های مشترک صورت گرفته است. علاوه بر این، در حوزه همکاری با روسیه، چند دانشگاه علاقه‌مندی خود را اعلام کرده‌اند و جلسات متعدد برخط با دانشگاه‌های مختلف این کشور برگزار شده است. در حال حاضر نیز تدوین و امضای تفاهم‌نامه‌های همکاری با برخی از این دانشگاه‌ها در دست پیگیری است. در منطقه آمریکای لاتین نیز ارتباطات و مذاکراتی با دانشگاه‌های کشورهایی از جمله نیکاراگوئه، اروگوئه و بولیوی برقرار شده است. این همکاری‌ها در مرحله تبادل اطلاعات، برگزاری جلسات و شناسایی زمینه‌های مشترک برای فعالیت‌های علمی و دانشگاهی قرار دارد. با وجود برخی محدودیت‌ها و چالش‌های موجود در شش ماه نخست سال، تلاش کردیم علاوه بر مدیریت و استمرار همکاری‌های جاری، زمینه‌های جدیدی برای ارتباط با دانشگاه‌ها و کشورهای مختلف فراهم کنیم. به اعتقاد من، گسترش این همکاری‌ها می‌تواند نقش مؤثری در توسعه روابط بین‌المللی دانشگاه و دیپلماسی سلامت کشور داشته باشد. در همین راستا، دانشگاه علوم پزشکی ایران در روزهای ۲۵ و ۲۶ آذرماه میزبان نشست دیپلماسی سلامت با همکاری سازمان جهانی بهداشت خواهد بود. برگزاری این نشست نیز مستلزم توسعه ارتباطات و تعاملات با کشورهای منطقه مدیترانه شرقی است و می‌تواند فرصت ارزشمندی برای تقویت همکاری‌های علمی و پزشکی فراهم کند.
روابط عمومی: با توجه به برگزاری همایش دیپلماسی سلامت در روزهای ۲۵ و ۲۶ آذرماه، این رویداد چه اهمیتی دارد و مدیریت توسعه روابط بین‌الملل چه اقداماتی برای برگزاری آن انجام داده است؟
حسن اسفندیار: به اعتقاد من، زمان‌بندی برگزاری این همایش از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. پس از برگزاری نشست منطقه‌ای سازمان جهانی بهداشت در مصر و حضور هیئتی از وزارت بهداشت به سرپرستی دکتر جعفریان، قائم‌مقام محترم وزیر، توانستیم بلافاصله برنامه‌ریزی برای برگزاری نشست دیپلماسی سلامت در ایران را آغاز کنیم. این موضوع نشان‌دهنده آن است که با وجود شرایط دشوار و ناپایداری‌های موجود، فعالیت‌های حوزه سلامت کشور با برنامه‌ریزی و جدیت دنبال می‌شود. نکته مهم دیگر، حضور نمایندگان کشورهای منطقه و تأکید بر این موضوع است که سلامت و مراکز درمانی نباید تحت تأثیر چالش‌ها، مناقشات و مخاصمات مسلحانه قرار گیرند. امنیت روانی و سلامت مردم همواره باید از اولویت‌های اصلی نظام سلامت باشد. برای ما اهمیت دارد که از ظرفیت دیپلماسی عمومی، دیپلماسی سلامت و دیپلماسی بشردوستانه برای انعکاس واقعیت‌ها و انتقال صدای مردم ایران به جامعه جهانی استفاده کنیم. در دو جنگ اخیر، به گفته ایشان، ۲۴ مرکز درمانی و بیمارستانی کشور آسیب دیده‌اند و تعدادی از همکاران حوزه سلامت نیز شهید یا مجروح شده‌اند. این اتفاقات نشان می‌دهد که با وجود تأکیدات بین‌المللی بر ضرورت مصونیت مراکز درمانی از تعرض، همچنان شاهد آسیب‌دیدن زیرساخت‌های سلامت هستیم. از این رو، برگزاری چنین همایشی و حضور نمایندگان کشورهای مختلف فرصتی ارزشمند برای طرح این مسائل، بررسی ابعاد آن و دفاع از حقوق ملت ایران در مجامع بین‌المللی را فراهم می کند.
در کنار این موضوع، یکی دیگر از اقدامات مهم در حوزه همکاری‌های بین‌المللی، تعامل با سازمان ملل متحد و دفتر اسکان بشر این سازمان است. در همین زمینه، موافقت‌نامه‌ای برای همکاری در زمینه بازسازی یکی از بیمارستان‌های قدیمی دانشگاه که همچنان به ارائه خدمات درمانی مشغول است، امضا کرده‌ایم. هدف از این همکاری، استفاده از کمک‌های بین‌المللی و منابع اهدایی سازمان ملل برای بازسازی بیمارستانی است که به دلیل قدمت و فرسودگی ساختمان، نیازمند اقدامات اساسی در حوزه سازه و زیرساخت است .این پروژه در حال حاضر در مرحله پیگیری و نهایی‌سازی قرارداد قرار دارد و در صورت فراهم‌شدن شرایط، امیدواریم بتوانیم با همکاری دفتر اسکان بشر سازمان ملل و دفتر مربوطه در وزارت راه و شهرسازی، زمینه بازسازی این بیمارستان را فراهم کنیم. بی‌تردید اجرای این پروژه می‌تواند کمک ارزشمندی به ارتقای زیرساخت‌های درمانی و بهبود خدمات‌رسانی به مردم باشد.
روابط عمومی: برای توسعه روابط بین‌الملل دانشگاه چه چشم‌اندازی در ادامه سال متصور هستید؟
حسن اسفندیار: آنچه در شش ماه نخست سال دنبال کردیم، ایجاد زمینه‌های جدید برای توسعه همکاری‌های بین‌المللی در کنار حفظ و تقویت تعاملات موجود بود. اعتقاد داریم که توسعه روابط علمی و دانشگاهی با کشورهای مختلف، به‌ویژه کشورهای منطقه و کشورهای قاره آفریقا و آمریکای لاتین، می‌تواند ظرفیت‌های جدیدی برای دانشگاه ایجاد کند. در این مسیر، دیپلماسی سلامت، توسعه همکاری‌های آموزشی و پژوهشی، گسترش فعالیت‌های بین‌المللی دانشگاه و معرفی توانمندی‌های علمی و درمانی کشور از اولویت‌های اصلی ما خواهد بود .امیدواریم با استمرار برنامه‌ریزی‌ها و استفاده از ظرفیت‌های موجود، بتوانیم گام‌های مؤثری در مسیر ارتقای جایگاه بین‌المللی دانشگاه علوم پزشکی ایران برداریم.
روابط عمومی: در پایان مطلب و یا صحبتی دارید بفرمایید.
حسن اسفندیار: در پایان لازم می‌دانم از همکاران روابط عمومی معاونت بین‌الملل تشکر و قدردانی کنم. رویکرد جدید و برنامه‌هایی که در این مجموعه طراحی و اجرا کرده‌اید، موجب ایجاد تحول قابل توجهی در حوزه اطلاع رسانی از فعالیت های معاونت بین‌الملل شده است که شایسته تقدیر است. برای شما و همه همکاران این مجموعه آرزوی موفقیت دارم.
روابط عمومی معاونت بین‌الملل دانشگاه علوم پزشکی ایران نیز ضمن قدردانی از حسن نظر، حمایت، همراهی و همکاری ایشان و همچنین سایر مدیران و همکاران معاونت صمیمانه تشکر می‌کند.